Понекогаш тоа го прават отворено, агресивно и гласно, а понекогаш преку исмејување, омаловажување или „шега“ која всушност боли. Кога некој често се однесува на овој начин, луѓето околу него природно се прашуваат: зошто? Што го тера човекот да ги повредува другите? И дали навистина се чувствува подобро кога повредува и омаловажува некого?
Психологијата долго време се обидува да одговори на овие прашања, а истражувањата покажуваат дека зад таквото однесување честопати стои многу повеќе од обична „злоба“.
Несигурност и потреба за чувство на моќ
Една од најчестите причини е внатрешната несигурност. Луѓето кои се чувствуваат инфериорно, неуспешно или емоционално нестабилно понекогаш се обидуваат да го вратат чувството на моќ со омаловажување на некој друг. Кога понижуваат некого, тие имаат моментално чувство на контрола и супериорност.
Психолошките истражувања ја поддржуваат оваа идеја. Студија од универзитет во Британска Колумбија покажа дека луѓето со ниска самодоверба и високо ниво на фрустрација имаат поголема веројатност да покажат вербална агресија кон другите. Наместо да ги решаваат своите проблеми, тие често ги „исфрлаат“ напаѓајќи ги другите луѓе.
Луѓето често ги повторуваат обрасците на однесување што ги виделе додека растеле
Некои луѓе пораснале во семејства или средини каде што навредите, понижувањето и грубоста биле вообичаени. Ако детето со години слуша омаловажување или агресија, веројатно подоцна во животот таквите обрасци на однесување ќе ги смета за нормални.
Психолозите објаснуваат дека луѓето често несвесно усвојуваат обрасци на однесување од нивната околина. Затоа луѓето што ги повредуваат другите понекогаш само ги повторуваат обрасците што никогаш не научиле да ги прекинат.
Истражување од универзитет во Мичиген, исто така, покажа дека луѓето со недостаток на емпатија потешко ја чувствуваат болката на другите луѓе. Кога повредуваат некого, тие емоционално не ги доживуваат последиците од своите зборови на ист начин како емпатичните луѓе.
Дали луѓето што навредуваат навистина се чувствуваат подобро?
Краткорочно, да. Кога понижуваат или навредуваат некого, може да почувствуваат моментален бран на моќ, супериорност или олеснување. Психолозите ова го нарекуваат привремено покревање на егото. Сепак, ова чувство не трае долго. Затоа некои луѓе постојано го повторуваат истото однесување, бидејќи им е потребна нова потврда за сопствената вредност со тоа што ги понижуваат другите.
Долгорочно, истражувањата покажуваат дека хронично агресивните луѓе често страдаат од незадоволство, проблеми во односите, осаменост и потиснат гнев. Со други зборови, лицето кое постојано ги повредува другите обично не е вистински среќно со себе.
Љубомора, фрустрација и недостаток на емпатија
Понекогаш зад навредите стои љубомора. Кога некој ќе види успешна личност, среќна или самоуверена, може да ја почувствува сопствената немоќ. Наместо да работат на себе, тие се обидуваат да ја „спуштат“ другата личност за да се чувствуваат помалку лошо поради себеси.
Постојат и луѓе кои уживаат во доминацијата над другите. Психологијата го поврзува ова со нарцизам, манипулативност и одредени форми на садистичко однесување. Студија објавена во списанието „Психолошка наука“ покажа дека некои луѓе всушност чувствуваат задоволство кога предизвикуваат емоционална болка кај другите, особено ако тоа им дава чувство на моќ или внимание.
Конечно, важно е да се разбере дека луѓето кои се сигурни во себе и во своето знаење генерално не чувствуваат потреба постојано да ги понижуваат другите. Навредите честопати не се доказ за вашата инфериорност, туку показател за сопствените внатрешни проблеми.
