„НАТО денес е непрепознатлив“, рече Трамп во интервју за британскиот весник „Телеграф“.
„НАТО е хартиен тигар, и Путин го знае тоа“
Тој додаде дека никогаш не му верувал на алијансата. „Никогаш не ме убедуваше НАТО. Секогаш знаев дека се хартиен тигар, а и Путин го знае тоа“, рече тој.
Во последните недели, Трамп остро ги критикуваше сојузниците за тоа што не учествуваа во повторното отворање на Ормутскиот теснец, кој Иран практично го затвори за време на војната на Блискиот Исток.
„Не само што не беа таму, туку беше тешко да се поверува. Не притискав премногу. Само реков: „Еј“. Мислам дека треба да биде автоматски“, рече тој.
„Ние ѝ помогнавме на Украина, иако тоа не беше наш проблем“
Тој, исто така, истакна дека САД им помогнале на други земји, вклучително и на Украина, иако, како што вели, „тоа не беше наш проблем“.
Во интервјуто, Трамп се осврна и на Обединетото Кралство. „Воопшто немате морнарица. Премногу сте стари и имавте носачи на авиони кои не работеа“, рече тој.
НАТО во најдлабоката криза во историјата
Да се потсетиме дека НАТО, темелот на западната безбедносна архитектура од крајот на Втората светска војна, се соочува со најдлабоката криза во својата историја. Ова е особено очигледно во светлината на најновите изјави на американскиот претседател Доналд Трамп.
Непосредна причина за кризата е американско-израелската војна во Иран, односно повикот на Трамп до другите земји да се вклучат во обезбедувањето навигација низ Ормутскиот теснец. Трамп рече дека без САД, НАТО нема вистинска сила.
„Без САД, НАТО е тигар од хартија! Тие не сакаа да учествуваат во борбата за запирање на Иран со нуклеарно оружје. Сега кога борбата е добиена воено, со многу мал ризик за нив, тие се жалат на високите цени на нафтата што се принудени да ги плаќаат, но не сакаат да помогнат во отворањето на Ормутскиот теснец“, напиша Трамп на својата социјална мрежа Truth Social.
Тој додаде дека отворањето на Ормутскиот теснец било „едноставен воен маневар“ и ги обвини сојузниците за кукавичлук. „КУКАВИЦИ, и ние ќе го ЗАПАМЕТИМЕ тоа“, рече тој.
— Rapid Response 47 (@RapidResponse47) March 20, 2026
Особено алармантни се неговите неодамнешни изјави во кои ја доведе во прашање американската поддршка за сојузниците од НАТО, тврдејќи дека Алијансата не му помогнала на Вашингтон во војната против Иран.
„Секогаш би биле тука за нив, но сега, врз основа на нивните постапки, не мислам дека мораме, нели?“, рече Трамп.
Трамп зборува против НАТО со години
Трамп зборува против НАТО со години. Половина година пред да стане претседател на САД, тој рече дека ќе ја охрабри Русија да нападне која било членка на НАТО што не ги исполнува своите обврски во рамките на воениот сојуз.
Во својот прв мандат, Трамп многу пати се закани дека ќе се повлече од НАТО, вклучително и на самитот на алијансата во 2018 година. Потоа ги критикуваше другите нации што не ги трошат целните 2 проценти од нивниот БДП за одбрана. Во меѓувреме, беше договорено да се зголемат трошоците за одбрана на 5 проценти од БДП до 2035 година, но дури и тоа, како што можеме да видиме, не влијаеше значително врз перцепцијата на Трамп за НАТО.
Член 5 активиран само еднаш, и тоа во одбрана на САД
Целата поента на НАТО се потпира на Член 5, одредбата според која нападот врз една членка се смета за напад врз сите. Станува збор за политичка и воена гаранција која со децении служеше како основа за одвраќање и причина за постоењето на таа одбранбена алијанса.
Во своето повеќе од 70 години постоење, Член 5 е активиран само еднаш, по терористичките напади врз САД од 11 септември 2001 година. Тогаш европските сојузници застанаа во одбрана на САД за прв и единствен пат.
Дали е безбедно да се каже дека Вашингтон би го сторил истото за своите сојузници денес? Засега, тоа е сè уште реторичко прашање, но самиот факт дека одговорот не е јасен зборува многу за длабочината на кризата во рамките на алијансата. Таквото ниво на неизвесност сугерира дека НАТО, барем во формата во која постои со децении, е практично мртво.
