Предлогот на Расмусен доаѓа во услови на загриженост за иднината на трансатлантската соработка во Алијансата, пишуваат Welt и Politico.
Расмусен: НАТО се распаѓа
„Сведоци сме на распаѓање на НАТО, а тоа е опасно“, рече Расмусен. „Претседателот Трамп толку многу ја доведе во прашање својата посветеност на Член 5 и одбраната на Европа што за нас Европејците има само еден заклучок: мора да се потпреме на сопствените сили и да можеме сами да го одбраниме нашиот континент“.
Расмусен предложи формирање формализирана „коалиција на оние што се подготвени и способни самостојно да ја организираат одбраната на континентот. „Ниту ЕУ ниту НАТО во моментов не се соодветни за зајакнување на европскиот столб во рамките на алијансата“, рече тој, додавајќи дека на Европа ѝ се потребни „нови одбранбени планови и нови воени капацитети“ и дека мора „да го зголеми производството на оружје и муниција“.
Ваквите изјави всушност ја доведуваат во прашање одржливоста на постојните регионални одбранбени планови на НАТО, кои се оперативниот столб на колективната одбрана според Член 5, во случај на намалено вклучување на САД.
План за нов сојуз
Според неговиот предлог, учеството би било ограничено на земји кои ги исполнуваат строгите критериуми.
„Земјите на НАТО кои ја исполнуваат целта за распределба на одбраната од пет проценти треба да можат да учествуваат, да се обврзат на безбедносна гаранција слична на Член 5 и да спречат поединечни држави да блокираат воени операции“, објасни Расмусен. „И мора да постои механизам за исклучување на членовите кои не ги исполнуваат тие услови“.
Улогата на НАТО и Украина
Сепак, Расмусен нагласи дека НАТО ќе продолжи да игра централна улога. „Сè уште верувам дека НАТО ќе остане камен-темелник на нашата одбрана, а крајната безбедносна гаранција е американскиот нуклеарен чадор“, рече тој. Но, додаде: „Ние Европејците мора да можеме сами да обезбедиме конвенционална одбрана“.
Тој, исто така, повика на интеграција на Украина во идната европска безбедносна рамка како полноправна членка на новиот предложен сојуз. „Сега гледаме и како Украина брзо развива ново оружје и муниција“, рече Расмусен. „Ни треба како бедем против Русија“.
Потрагата по политичка поддршка
Расмусен, кој беше во Берлин на разговори со политичките лидери, рече дека разговарал за идејата, но сè уште не добил цврста поддршка. „Да, водам многу дискусии. Сè уште нема цврсти ветувања. Но, некој мора да го покрене прашањето.“
Тој додаде дека би го поздравил германскиот канцелар Фридрих Мерц, заедно со францускиот претседател Емануел Макрон, британскиот премиер Кир Стармер и италијанскиот премиер Џорџо Мелони, да ја преземат водечката улога.
Болна промена на ставот
Повикот на Расмусен означува значаен пресврт за политичар кој долго време се идентификува со силни трансатлантски врски. Како дански премиер, тој ја поддржуваше војната во Ирак предводена од САД, а како шеф на НАТО, постојано ја бранеше силната американска лидерска улога во рамките на алијансата.
Таа промена на насоката, рече тој, не беше лесна. „Многу болна“, рече Расмусен кога го прашаа како се чувствува додека ја преиспитува европската безбедност што не е центрирана околу Вашингтон. „Уште од детството им се восхитував на Соединетите Држави и ги гледав како природен лидер на слободниот свет.“
Но, додаде тој, „мора да го прилагодиме нашето стратешко размислување и да ја намалиме нашата зависност од моќните на овој свет - од Трамп, Путин, Си Џинпинг“. Тој заклучи дека Европејците „предолго зависеле од евтина енергија од Русија, евтина стока од Кина и евтина безбедност од Соединетите Американски Држави. Тој модел повеќе не функционира“.
